3. " zaman nədir? kimsə soruşmasa nə olduğunu bilirəm. amma birinə açıqlamaq istəsəm, artıq, bilmirəm… əminəm ki ,keçib getmiş olmasa “keçmiş” zaman olmayacaq. bir şey gələcək olmasa gələcək zaman da olmayacaq. bəs necə olur ki keçmiş və gələcək var ola bilirlər?

keçmiş artıq yoxdur. gələcək isə hələki yoxdur. indiki zaman davamlı olaraq varsa, keçmişə qarışmayacaqsa, indiki zaman deyil sonsuzluq olmazdımı?
yaxşı ,amma, indiki zaman var ola bilmək üçün keçmişə qarışması gərəkirsə, mövcudluğunu yox oluşuna möhtac olan bir indinin varlığından necə bəhs edilə bilər? demək ,zaman yoxluğa meyl etdiyi ölçüdə var olan şeydir.”

avqustin avrelius
avqustin - qərb xristianlığının ən böyük ilahiyyatçılarından və filosoflarından biri, xristian kilsəsinin müqəddəs atası .tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib.

avqustin indiki zaman, keçmiş və gələcək kimi zaman kateqoriyalarını izah etməyə cəhd etmişdir. onun gəldiyi nəticəyə görə, əslində keçmiş və gələcək anlayışları mövcud deyil. onlar indiki zamana aiddirlər. yəni yalnız indiki zamanda o anlayışlar keçmiş və gələcək kimi düşünülə bilər.
keçmiş - insan yaddaşı ilə, gələcək isə - ümidlə bağlıdır.